 |
Door het optrekken van de schuifdeur kon het
water in de Kolk via het Achterwater naar
de Achterhaven, waar de waterstand gelijk
was aan de Maas waarmee deze in open verbinding
stond, worden afgevoerd. In de grote schotdeur
waren bovendien nog vier kleinere schuiven,
die door liggende windassen werden bediend.
De Aalbrechtskolk was een schutsluis. Door
middel van grote sluisdeuren in zowel de Hoge
zeedijk als bij de Heynbrug kon de waterstand
in de Kolk worden aangepast. Zo konden de
schepen het |
|
Op de oudste plattegronden
van Delfshaven, uit de tweede helft van de
zestiende eeuw, staat een middeleeuws gebouw
afgebeeld, het zogenaamde Kraanhuis.
De naam herinnert aan de hijskraan waarmee
een sluisdeur tussen Kolk en Achterwater,
die zich onder het kraanhuis bevond, kon worden
opgehesen. Volgens historische beschrijvingen
uit de achttiende eeuw was de kraansluis afgesloten
door een grote schuif- of schotdeur, die door
middel van raderen werd opgetrokken. Dit optrekken
gebeurde door twee mannen, de sluisknechten,
die ieder in een soort tredmolen liepen, waardoor
de grote raderen van de (hijs)kraan in beweging
werden gebracht.
links:
uitsnede prent van G.Groenewegen, eind 18e
eeuw
onder: pentekening, L.J. Lehman 1866
|
verschil in waterstand overbruggen. Via het Kraanhuis
kon een groot verschil in de waterstand worden genivelleerd.
Het Kraanhuis en het Zakkendragershuisje zijn gebouwd
op een natuurstenen overkluizing.
 |
Het paneel van
P.G. Vertin uit 1850 - links- toont de Voorstraat-kant
van het Kraanhuis vanaf het Achterwater. De
plaats waar het water door het Kraanhuis stroomt,
onder de weg door, is op de afbeelding goed
te zien.
In 1836 raakte de kraan in onbruik.
De hijstoestellen in het Kraanhuis werden
verwijderd en de sluis tussen de kolk en het
Achterwater werd dichtgemetseld.
Het Achterwater werd in 1850 gedempt.
Er ontstond ruimte voor een brandspuit, een
lokaal voor de nachtwacht en de zolder ging
dienst doen als gevangenis.
De cellen hadden indertijd vooral de functie
van ontnuchteringsplek. Een oud volksgezegde
luidde dan ook: 'Wie niet in een cel op 't
Kraantje heeft gezeten, is geen burger van
Delfshaven'. |
De recente foto hiernaast toont
het Kraanhuis en het Zakkendragershuisje vanaf
ongeveer dezelfde positie als het schilderij
hierboven.
Aan de foto's uit verschillende periodes en
de historische prenten is goed te zien dat
er in de loop der eeuwen nogal wat aan het
uiterlijk van het Kraanhuis en het Zakkendragershuisje
is verbouwd. De twee deuren in het kraanhuis
die boven te zien zijn komen we ook tegen
op een foto die dateert uit de 2e wereldoorlog.
Bij de laaste restauratie zijn ze dichtgemetseld.
Bij de restauratie van het pand in 1964 zijn
in de zijgevel vier 17e eeuwse  gevelstenen
van elders afgebroken panden ingemetseld.
|
 |
De foto uit 1913 hierboven laat het kraanhuis zien
met grote deuren in de zijmuur, waarschijnlijk om
ruim toegang te geven aan de brandweer. Deze poort
is bij de restauratie weer dichtgemaakt.
Het Kraanhuis/Zakkendragershuisje in de jaren zestig,
voor de restauratie
en in 2005
Het Zakkendragershuisje
is aan het Kraanhuis vastgebouwd. |
|
 |
© J.G. Smits Delfshaven 2003
|
terug naar het erfgoed-overzicht