VOORBLAD - INLEIDING - 1400-1700 - 1700-1900 - ERFGOED - PERSOONLIJK - WEBLINKS
Erfgoed - De kop en de sluis rond 1900 terug naar het erfgoed-overzicht    


De 20e eeuw: een nieuwe tijd breekt aan. Elektriciteit word in de steden gemeengoed. Er verschijnen Automobielen in het straatbeeld en er worden vliegtuigen gebouwd. Dit is ook de tijd dat 19e eeuwse uitvindingen als telefonie, radio en fotografie steeds meer een onderdeel gaan uitmaken van het dagelijks leven van de burgers. Nog nooit was de wereld in zo'n snel tempo onderhevig geweest aan veranderingen.
Uiteraard bleef ook het Rotterdamse stadsdeel Delfshaven niet achter bij de nieuwe ontwikkelingen.


De panden op de kop van Delfshaven zijn niet allemaal zo eeuwenoud als op het eerste gezicht lijkt. In 1910 werd de Schiedamseweg doorgetrokken, als directe verbinding tussen Schiedam en het centrum van Rotterdam. Hierbij zijn de kop van Delfshaven en de Sluis grondig verbouwd. Veel oude panden aan de Aalbrechtskolk en de Mathenesserdijk zijn gevallen onder de slopershamer. De foto's, voornamelijk uit het Rotterdams gemeentearchief, geven een redelijke indruk hoe de situatie rond 1900 is geweest.

Op de foto's is het hoekpand Aelbrechtskolk-Mathenesserdijk goed te herkennen: een wit huis met een klokgevel naast een huis met een trapgeveltje en daarnaast een kleiner pand met een witte hekwerkgevel. Herberg: De Vergulde Swaen, het grote pand uit 1886 met het streepmotief, de hoge schoorsteen en de kenmerkende uitbouw boven het terras aan de Schie is een ander markant punt op de foto's. Dit pand heeft alle stadsvernieuwingen tot nog toe getrotseerd is een goed referentiepunt op veel oude afbeeldingen.

Historisch Delfshaven:  Mathenesserdijk, De kop en de sluis rond 1900

Rechts van de fietser is het Lage Erf. Dat plein ligt aan het einde van de Nieuwe Binnenweg. Links (niet zichtbaar) is het pand van de sluiswachter. Direct na de Aelbrechtsbrug linksaf begint de Aelbrechtskolk en rechdoor gaat het verder over de Mathenesserdijk. Daar rijdt een stoomtram: op deze foto is dan ook nog geen bovenleiding te zien zoals op de afbeeldingen hieronder. We staan met onze rug naar de Havenstraat, die voor de annexatie door Rotterdam in 1886 nog de Rotterdamse Dijk heette.

Historisch Delfshaven: De kop en de sluis rond 1900

Hierboven en hieronder opnieuw de voorste panden aan de Kolk met op de voorgrond de brug over de sluis.
Het pandje met het hekwerk op de gevel is Aelbrechtskolk nr. 5, het derde pand vanaf de hoek. Op de pui boven de etalage is te lezen dat daar de winkel in "horlogerien & bijouterien" was gevestigd van de gebroeders B & G Stoopman. Dit waren voorvaderen van dhr. R.M. Stoopman die het gastenboek heeft getekend en onderzoek doet naar de voorgeschiedenis van zijn familie, o.a. in Delfshaven.

Historisch Delfshaven:De kop en de sluis rond 1900

Bij het zoeken in het gemeente-archief naar één van die huizen aan de Havenstraat, waar zijn familie heeft gewoond, stuitte ik op deze foto's. Het bleek al snel dat de foto's niet van de Havenstraat zijn maar van het deel van de Kolk dat begin vorige eeuw is gesloopt. Onder ziet u dezelfde huizen vanuit een andere hoek.

Historisch Delfshaven:De kop en de sluis rond 1900

Bovenstaande foto komt overigens uit het boek "Delven in Delfshaven" van Herman Romer.



Historisch Delfshaven:De kop en de sluis rond 1900

De sluis vanaf de Kolk gezien. De huizenrij aan de kolk westzijde Links) loop door tot de Aelbrechtsbrug.
Hieronder een mooie foto uit dezelde periode van de Aelbrechtskolk in de winter.

Historisch Delfshaven: Kolk in de sneeuw

Historisch Delfshaven: Sluis
foto's datum ca. 1900
Historisch Delfshaven: de bakkerij van de heer J.H.M. Büsemeyer.

Rechts op de foto: de sluis, gezien vanaf de Delfshavense Schie. Op de plaats van het gebouw rechts, het sluiswachtershuis, staat nu Café de Oude Sluis". Het pand recht voor ons, aan wat toen nog het eindpunt van de Schie was, is de bakkerij van de heer J.H.M. Büsemeyer.

Dit huis zien we ook op de foto uit 1908 hieronder, in het midden van de foto, achter de omnibus van de M.A.V. (Maatschappij Algemeen Vervoer).
Voor de liefhebbers is hier nog een foto uit 1906 van deze "mobus" op de hoek met de Aelbrechtskade.
Het hoge gebouw erachter met het topgeveltje op deze foto was de remise van de M.A.V.

Dit hoge laatste stukje van de Nieuwe Binnenweg noemde men "de hol". De Binnenweg sluit hier nog aan op de Havenstraat. Erachter is nog net het hoekpand Kolk-Mathenesserdijk te zien.

Historisch Delfshaven: Café De Winter

De Binnenweg loopt voor Café De Winter langs naar de Havenstraat. Achter de autobus loopt het plein naar beneden naar het Lage Erf (heeft een eigen pagina) aan het eind van de Delfshavense Schie.

Tot zover de terugblik op de kop van Delfshaven voordat in 1910 de verbinding van de Schiedamseweg met de Binnenweg tot stand kwam, met o.a. dank aan de fotocollectie uit het Rotterdams gemeente-archief.



Doorbraak Schiedamseweg


Historisch Delfshaven: verbouwingen aan de sluisdeuren

De foto boven geeft een beeld van de verbouwingen aan de sluisdeuren tussen 1908 en 1911.

Onder: na het slopen van panden aan de Havenstraat en voor de start van de nieuwbouw, stuitte men bij archeologisch onderzoek op de resten van de 14e-eeuwse Aelbrechtssluis. Dat was een zogenaamde torensluis waarbij de schepen door een poort moesten varen. Hier staat nu "Café de Oude Sluis".
In 1594 werd deze overwulfde sluis vervangen door een grotere sluis zonder opbouw om de volgeladen schepen een betere doorvaart te bieden.

resten van de 14e eeuwse Aelbrechtssluis in Historisch Delfshaven

opgraving sluis

Uiteraard is deze bodemvondst destijds in kaart gebracht. klik hier (via www.cultureelerfgoed.nl)


de nieuwe Aelbrechtsbrug in aanbouw in Historisch Delfshaven

De sluis rond 1910. Links de nieuwe Aelbrechtsbrug in aanbouw, rechts de oude brug die wordt gesloopt.
Het gebouw rechts, aan het begin van de Mathenesserdijk, is de voormalige herberg de Vergulde Swaen. Veel panden vanaf de hoek van de Mathenesserweg tot aan de Noordschans zijn hier al weggebroken.

de nieuwe Aelbrechtsbrug gereed

Hier is de nieuwe Aelbrechtsbrug gereed. Er wordt nog gebouwd aan de huizen aan de Schiedamseweg.

De foto hieronder geeft een goede indruk van wat er aan de Aelbrechtskolk en Mathenesserdijk werd gesloopt. Blijkbaar was men erg trots op deze tekenen van vooruitgang in Delfshaven want anders zou er geen ansichtkaart zijn uitgebracht van de "Nieuwe Aelbrechtsbrug en omgeving".

Links naast "De Gouden Swaen" is een pand met hoge winkelramen zichtbaar. Dit is de hoek van de Schiedamseweg met de Schans. Er is tegenwoordig een Turkse snackbar in gevestigd.

Historisch Delfshaven: Nieuwe Aelbrechtsbrug
De Nieuwe Aelbrechtsbrug heeft dienst gedaan tot begin jaren dertig. Toen werd de ruim vijfhonderd jaar oude scheepvaartverbinding met de Nieuwe Maas, via de Aelbrechtskolk en de Voorhaven, voorgoed afgesloten. De Schie werd doorgtrokken naar de in 1933 gereedgekomen Coolhaven en Parksluizen.
Een Schie-breedte verder en haaks op de oude brug, ongeveer op de plaats waarvan deze foto is geschoten, werd de Lage Erf brug gebouwd. Meer hierover op de pagina het Lage Erf
Deze nieuwe oeververbinding tussen de Binnenweg en de Schiedamseweg vervult die taak nog steeds.

De statige panden die deze leegte hebben gevuld zijn ook te zien op de pagina de kop van Delfshaven

Voor de liefhebbers is er een slidehow over hoe de kop van Delfshaven er begin vorige eeuw uitzag.



legal disclaimer terug naar het erfgoed-overzicht
TOP

©   J.G. Smits Delfshaven 2003